مقاله ها

فرق پادکست و برنامه رادیویی

برداشت از سایت چنل بی ( نویسنده علی بندری )

پادکست با رادیو چه فرقی میکند؟

من جواب دقیقی برای این سؤال بلد نیستم و تا حالا هم برای هیچ رادیویی کار نکرده‌ام. چیزهایی که درباره‌ی رادیو می‌نویسم برداشت من است از خوانده‌ها و شنیده‌های پراکنده.

پادکست on demand است

یک فرق پادکست با رادیو همان فرقی است که نتفلیکس با شبکه‌های تلویزیونی قدیمی دارد؛ پادکست برای زندگی امروز طراحی شده و هر وقتی که مخاطب بخواهد برایش پخش می‌شود. بر خلاف رادیو که شما باید برنامه‌‌ی روزانه‌تان را تنظیم کنید تا در ساعت مقرر بتوانید یک بار برنامه‌ی مطلوبتان را بشنوید،‌ پادکست خودش را در احتیار شما می‌گذارد تا هر وقت و هر چند بار که خواستید، بشنویدش.

تفاوت مهم دیگر بین پادکست و برنامه‌ی رادیویی این است که هم در فرمت و هم در زبان چهارچوب، پادکست انعطاف‌پذیرتر از رادیو است.

شکل پادکست آزادتر از رادیو است

در رادیو اگر وقت برنامه‌ی شما ۲۵ دقیقه است شما باید برای ۲۵ دقیقه برنامه درست کنید. نه یک دقیقه کمتر و نه یک دقیقه بیشتر. این محدودیت خیلی وقت‌ها به ضرر کیفیت است. چون تولید کننده مجبور می‌شود در برنامه آب ببندد یا اینکه قبل از این که حق مطلب ادا شود، تمامش کند. اما در پادکست از این محدودیت‌ها ندارید. شما تقریباً آزادید هر اپیزود را هر چقدر لازم دارید طول بدهید. یکی از پادکست‌های محبوب من اپیزودهای شش ساعته دارد. نکته‌ی مهم اینجا البته نه طول اپیزود، بلکه آزادی تولیدکننده است.

زبان پادکست از رادیو آزادتر است

رادیو معمولاً یک رسانه‌ی سنگین و سازمانمند است با دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های داخلی و خارجی. فرقی نمی‌کند که صدای جمهوری اسلامی باشد یا رادیو فردا. حتماً مجموعه‌ای از پروتکل‌ها هست که برنامه‌ساز رادیویی موظف است رعایتشان کند. اما پادکست فارغ از این ماجراست. رابطه‌ی پادکست و رادیو بی‌شباهت به رابطه‌ی وبلاگ و روزنامه نیست. این آزادی در زبان و بیان به نظر من در حال حاضر جذاب‌ترین نکته‌ی پادکست فارسی است.

این نکته شاید نیاز به کمی توضیح داشته باشد. منظور من از آزادی زبان و آزادی بیان اینجا آزادی بیان عقیده نیست. نگاه من بیشتر به آزادی در انتخاب نوع بیان است. در ماه‌های اخیر و با بالا رفتن سرعت اینترنت در ایران، تعداد برنامه‌‌های تصویری اینترنتی زیاد‌ شده. انواع برنامه‌ها، مخصوصاً برنامه‌های گفتگومحور با دکورها و سوژه‌ها و مهمانان و مجریان متفاوت. نکته‌ی شگفت‌انگیز این است که این برنامه‌ها، چه به دست مجریان با سابقه‌ی تلویزیون تولید شده باشند و چه محصول جوانان جویای نامی باشند که برای اولین بار جلوی دوربین نشسته‌اند، در لحن و بیان بسیار شبیه هم هستند. ما فارسی زبان‌ها همه مثل هم حرف نمی‌زنیم. گذشته از لهجه و گنجینه‌ی لغاتی که استفاده می‌کنیم، سبک حرف زدنمان هم معمولاً با هم فرق می‌کند. اما اتفاق عجیبی که افتاده این است که انگار استاندارد نانوشته‌ای کاری کرده که به محض اینکه میکروفون روشن می‌شود لحن همه‌ی ما شبیه هم می‌شود. کافیست شما سلام و علیک چند مصاحبه‌ی رادیویی و پادکستی را با دقت بشنوید تا متوجه این نکته بشوید. من دنبال پیدا کردن علت این همانندی ناامیدکننده نیستم. اما دوست دارم تلاش کنم با امکاناتی که پادکست به ما داده از این قالب خارج شوم. از دیدن تلاش دیگران برای خارج شدن از این قالب هم لذت می‌برم.

نویسنده علی بندری

برچسب ها
مشاهده بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *